САНСАР ОГТОРГУЙ

ХАМГИЙН ТОМ ХЯМДРАЛ!
Хаах
Сурталчилгаа

Сүүлийн 20 жилд манай дэлхий өмнөхөөсөө 50 хувиар "бүүдгэр" болсныг тогтоожээ

Дэлхийн сансраас харагдах төрх улам бүүдгэр, харанхуй болж байгааг эрдэмтэд хорин жилийн турш цуглуулсан мэдээлэлдээ тулгуурлан тогтоож, "Geophysical Research Letters" сэтгүүлд эрдэм шинжилгээний ажлаа хэвлүүлжээ. Өөрөөр хэлбэл манай дэлхий задгай сансраас болон саран дээрээс өмнөх шигээ тод, үзэсгэлэнтэй харагдахаа больсон гэсэн үг юм. 

Сүүлийн 20 жилд манай дэлхий өмнөхөөсөө 50 хувиар "бүүдгэр" болсныг тогтоожээ Хадгалах

Хар нүхнээс эрчим хүч гарган авах боломжтой юу?

Хар нүх бол асар их масстай, гэрэл гадагшлуулдаггүйн дээр хүчтэй таталцал бүхий сансрын биет гэдгийг бид мэднэ. Ямар нэгэн биет болон гэрэл ойртох төдийд л хар нүх бүгдийг нь сорон авдаг. Хар нүх рүү унавал юу ч үгүй алга болно гэсэн айдас төрүүлэм бодол бидэнд байдаг хэдий ч, энэхүү асар энергитэй биеээс их хэмжээгээр эрчим хүч үйлдвэрлэн өдөр тутмын амьдралдаа ашиглах боломжтой гэвэл та итгэх үү? Тэгвэл шинжлэх ухааны үндэслэл дээр тайлбарласан сонирхолтой баримтуудыг хүргэж байна.

Хар нүхнээс эрчим хүч гарган авах боломжтой юу? Хадгалах

Анх удаа сансарт эмэгтэй хүнийг нисгэх хөтөлбөрийн цаадах сонирхолтой нууцууд

Сансарт ниссэн анхны эрэгтэй болон эмэгтэй нисэгчид хоёул ЗХУ-аас төрсөн байдаг. Тэрхүү сансарт ниссэн анхны бүсгүй бол Валентина Терешкова юм. АНУ өөрсдийн сансрын хөтөлбөрөө амжилттай эхлүүлсний дараа эмэгтэйчүүдийн эрхийн төлөөх байгууллагууд тус улсын эрх баригчдаас эмэгтэй хүнийг сансарт нисэхийг шаардаж байв. Үүнийг мэдсэн ЗХУ-ын 2 дахь сансрын нисгэгч Сергей Королёв удирдагч Хрущевт хэл хүргэсэн бөгөөд өрсөлдөгчөөсөө хоцрохгүйн тулд даруй эмэгтэй сансрын нисэгчийн хөтөлбөр эхлүүлсэн гэдэг. 

Анх удаа сансарт эмэгтэй хүнийг нисгэх хөтөлбөрийн цаадах сонирхолтой нууцууд Хадгалах

Ангараг гариг дээр хүн нас барвал хэрхэн оршуулах тухай эрдэмтэд төлөвлөгөө гаргажээ

Ангараг гаригт очиж суурьших анхны хүмүүсийг нас барах үед нь хэрхэн оршуулах төлөвлөгөөг биоинжинер Ж.Ж. Хастингис, дизайнер Пиа Интерланди нар хамтран боловсруулжээ. Space.com-д бичсэнээр бол энэ төсөл нь хоёр хэсгээс буюу зан үйлийн (шашны зан үйлтэй холбоотой) болон цогцсыг био материал болгох гэсэн хоёр хэсгээс бүтэх юм байна.

Ангараг гариг дээр хүн нас барвал хэрхэн оршуулах тухай эрдэмтэд төлөвлөгөө гаргажээ Хадгалах

Хүн төрөлхтний сансрын аялалд "анхны" хэмээн тооцогдох үйл явдлууд

Ердөө 100 жилийн өмнө буюу 20-р зууны эхэн үед сансарт хүрнэ гэдэг зөвхөн зөгнөлт зохиол дээр гардаг байсан ч түүнээс хагас зуун жилийн дараа хүн төрлөхтөн саран дээр газардаж чадсан билээ. Чухамдаа тэр цагаас хойш техник технологи улам сайжирсаар сансрын уудмыг эзэмших өрсөлдөөн улам эрчимжиж байгаа. Ингээд түүхэнд "анхны" хэмээх тодотголтой үлдэа томоохон сансрын ололт амжилтуудын тухай хүргэхээр бэлтгэлээ. 

Хүн төрөлхтний сансрын аялалд "анхны" хэмээн тооцогдох үйл явдлууд Хадгалах

Нарны аймгийн бусад гаригуудын өмнөд, хойд туйл ямар харагддаг вэ?

Дэлхийн өмнөд ба хойд туйл нь манай гарагийн хамгийн нууцлаг газрууд хэвээр байгаа билээ. Тэгвэл бусад гарагууд дээрх туйлууд ямар харагддаг бол гэж та бодож байсан уу? 

Нарны аймгийн бусад гаригуудын өмнөд, хойд туйл ямар харагддаг вэ? Хадгалах

Манай гаригийн далай хэрхэн үүссэн бэ?

Эх дэлхий маань 4.6 тэрбум жилийн өмнө үүссэн цагаасаа эхлэн агуу хувиралт өөрчлөлтүүдийг даван туулсаар ирсэн цуцашгүй тэмцэгч гариг билээ. 4 тэрбум жилийн өмнө солирын мөргөлдөөнөөс үүдэн далай бүрэн ууршиж байсан бол 2,2 тэрбум, мөн 600 сая жилийн өмнө дэлхий бүхэлдээ цас мөсөөр хучигдан хөлдөлтийн байдалд орж байв. 250 сая жилийн өмнө газрын гүнээс их хэмжээний магмыг үлээн гаргасан аварга дэлбэрэлтүүд болж амьд амьтадын 90%-ийг устан үгүй болоход хүргэжээ.

Манай гаригийн далай хэрхэн үүссэн бэ? Хадгалах

Наран дээр яагаад аварга том толбо үүсдэг вэ?

Наран дээр хэдэн жилийн өмнөөс том толбо бий болж эхлээд байсан нь ѳнѳѳдрийн байдлаар том жижиг 60 гаруй толбонуудын бѳѳгнѳрѳл болсон бѳгѳѳд, зориулалтын хамгаалалт ашиглавал зүгээр энгийн нүдээр харагдах хэмжээний байна. Дэлхийн орнуудад нарны толботой холбоотой төрөл бүрийн үлгэрүүд байдаг бөгөөд тэдгээрийн ихэнх нь манай эрний өмнөх зуунуудад зохиогдсон байдаг аж. Эртний Грекийн одон орон судлаачид нарыг ямар ч гажиггүй, хамгийн тохиромжтой галт бөмбөг гэж үзэн түүн дээр харагдах толбыг ердөө бурхадын хир хэмээн тооцдог байжээ.

Наран дээр яагаад аварга том толбо үүсдэг вэ? Хадгалах

Тэр чигтээ үнэт эрдэнээс бүтсэн солир руу НАСА судалгааны хөлөг илгээхээр болжээ

Калифорнийн Технологийн Институтын эрдэмтэд "Psyche 16" хэмээх солирыг хэт ягаан туяаны тусламжтай судалсан аж. Үүний үр дүнд тус солирыг 10 мянган квадриллион буюу нэг сая тэрбум ам.долларын үнэ хүрэх үнэт метал агуулагдаж байгаа болохыг тогтоож чадсан байна Тиймээс Агаарын нислэг, сансрын уудмыг шинжлэн судлах төв (NASA) тус солир руу 2022 оны 8-р сард тусгай хөлөг илгээхээр болсон бөгөөд төлөвлөгөөний дагуу "Psyche 16" солирт 2026 онд хүрэх гэнэ. 

Тэр чигтээ үнэт эрдэнээс бүтсэн солир руу НАСА судалгааны хөлөг илгээхээр болжээ Хадгалах

Саран дээрх 7 гайхамшиг

Ирээдүйд хүн төрөлхтөн сар руу хүссэн цагтаа хүрдэг болох нь тодорхой. Тэр үед манай цорын ганц дагуул маань жуулчдын очих дуртай газар болж хувирах биз. Харин сарыг үзэхээр ирсэн хүмүүс яг юуг үзэх ёстой юм бол? Энэ үүднээс та бүхэнд дэлхий дээрээс хайгаад ч олдохгүй зөвхөн саран дээр байдаг 7 гайхамшгийг хүргэхээр бэлтгэлээ. 

Саран дээрх 7 гайхамшиг Хадгалах

Хар нүхэн дотор юу байдаг вэ?

Сансар огторгуй бол тэр чигээрээ нууц нь үл тайлагдах агуу ертөнц бөгөөд түүний дотор хар нүх бол орчлон ертөнцийн хамгийн бага судлагдсан, ер бусын объектуудын нэг юм.  Гэрэл болон аливаа соронзон долгион нэвтэлж гарч чадахааргүй маш хүчтэй таталцлын оронг хар нүх гэдэг болохыг та бүхэн маш сайн мэдэж байгаа байх. Асар их таталцлын хүч буюу орон зайн мурийлт үүсгэдэг учраас гэрэл хүртэл уг "ангал"-д сорогддог билээ. Тэгвэл хар нүхэн дотор яг юу байдаг тухай та өмнө нь бодож байсан уу?

Хар нүхэн дотор юу байдаг вэ? Хадгалах

Нарны оронд өөр одод байсан бол тэнгэр ямар харагдах вэ?

Амьдралыг тэтгэгч нар маань ертөнцийн тоолшгүй олон оддын жирийн л нэг төлөөлөгч гэхээр санаанд буумгүй. Гэхдээ энэхүү одны илч ивээлийг хүртэн амьдрагч хүн төрөлхтний төсөөлөл хязгааргүй нь гайхалтай. Авъяаслаг дижитал артистууд хэрэв нарны оронд полярис, сириус зэрэг аварга одод байсан бол тэнгэр ямар харагдахыг дүрслэн үзүүлжээ. Ингээд бүгдээрээ сансар огторгуйн төсөөллийн ертөнцөөр аялцгаая.

Нарны оронд өөр одод байсан бол тэнгэр ямар харагдах вэ? Хадгалах