Үнэндээ “би амьдралдаа хэзээ ч ялаа идэж байгаагүй” гэж боддог хүмүүс ихэнхдээ андуурдаг. Ялаа унтаж байх үед аманд орох, эсвэл хоол хүнстэй хамт орж ирэх боломжтой. Ихэнх тохиолдолд хүмүүс ялааны өндөг эсвэл авгалдайг анзааралгүй идсэн байдаг.
Ялаа амьдралынхаа ихэнх хугацааг хоол болон өндөглөх газар хайхад зарцуулдаг. Тэдний авгалдайд чийгтэй, шим тэжээлтэй орчин хэрэгтэй тул бага зэрэг муудсан хоол хүнс хамгийн тохиромжтой орчин болдог. Ялаа ялзрал, цусны үнэрийг хүнээс илүү мэдэрдэг.
Тэдний дуртай орчинд дараах хоолнууд орно.
- мах, дайвар бүтээгдэхүүн
- жимс, ногоо
- чихэрлэг зүйлс
- сүүн бүтээгдэхүүн
Ялааны өндөг маш жижиг тул нүдэнд амархан өртдөггүй. Харин авгалдай нь 2–3 хоногийн дотор хурдан өсөж нүдэнд харагдах хэмжээнд хүрдэг.
Гадаад төрхөөрөө эвгүй харагддаг ч ялааны авгалдай хүний биед ноцтой хор хүргэдэггүй. Зарим судлаачид бүр уураг ихтэй тул хүнсэнд ашиглаж болох тэжээллэг эх үүсвэр гэж үздэг. Мөн тэдэнд антибиотиктой төстэй үйлчилгээтэй бодис хүртэл агуулагддаг.
Ялаа идэх нь мэдээж таатай зүйл биш ч ихэнхдээ аюулгүй байдаг. Насанд хүрсэн ялаа дараах бодисуудаас бүрддэг.
- Уураг
- Хитин (шавьжны хатуу гадар бүрхүүл)
Хитин нь хавч, сам хорхойн хуягтай төстэй бодис бөгөөд ходоодны хүчилд амархан задардаг тул биед шингэхэд асуудал үүсгэдэггүй.
Зарим хүмүүс шавьжны уурагт хувийн мэдрэг урвал үзүүлж болно. Тийм үед дараах шинж илэрч магадгүй.
- дотор муухайрах
- бөөлжих
- гэдэс өвдөх
Хэрвээ ийм шинж тэмдэг 2 цагаас дээш үргэлжилбэл эмчид үзүүлэх нь зөв.
Ховор тохиолдолд том саарал махан ялаа (мөн тропикийн зарим төрлийн ялаа) авгалдайгаараа дамжуулан паразит өвчин үүсгэж болдог. Энэ нь гэдэс, арьс, амьсгалын зам, нүдэнд халдварлах боломжтой.
Гэхдээ ийм төрлийн халдвар ихэвчлэн халуун орны бүсэд тохиолддог. Дундаж өргөрөгт амьдардаг хүмүүст ийм эрсдэл маш бага.
