Хар дэглий (Egretta ardesiaca) нь Африкийн намгархаг бүсэд амьдардаг, тэвчээртэй бөгөөд маш овжин анчин юм. Тэрээр усанд удаан хугацаагаар хөдөлгөөнгүй зогсож, загас, мэлхий, шавжийг анхааралтай ажиглан хүлээдэг. Урт хөл нь гүехэн усаар бараг чимээгүй алхах боломж олгодог бол хурц хошуу нь олзоо агшин зуур шүүрэн авахад зориулагдсан төгс "зэвсэг" юм.
Хар дэглийн хамгийн гайхамшигтай чадвар нь далавчаа бүрэн дэлгэн толгой, биеэ бүхэлд нь халхалж, усан дээр дугуй сүүдэр үүсгэдэгт оршино. Энэ сүүдэр нь загасыг өөртөө татдаг. Нарны хурц гэрлээс зугтахыг хүссэн загаснууд харанхуй хэсэг рүү өөрийн эрхгүй цуглардаг ч тэнд үхлийн урхи хүлээж байдаг. Олз хангалттай ойртонгуут хар дэглий хүзүүгээ цахилгаан мэт сунган, хурц хошуугаараа агшин зуур шүүрэн авдаг. Энэхүү ангийн арга нь зөвхөн үр дүнтэй төдийгүй үнэхээр үзэсгэлэнтэй. Далавчаа шүхэр шиг дэлгэсэн төрх нь байгалийн хамгийн сонирхолтой дүр зургуудын нэг болдог.
Заримдаа хар дэглүүд ганцаараа биш, хэд хэдээрээ зэрэгцэн байрлаж далавчаа дэлгэнэ. Ингэснээр усан дээр олон хар "шүхэр" зэрэг үүсэж, загасанд зугтах орон зай бараг үлддэггүй.
Хар дэглий нь гол мөрөн, нуур, намаг, голын цутгал зэрэг усархаг газрыг илүүд үздэг. Түүнийг дараах бүс нутгуудад хамгийн түгээмэл харж болно.
- Африкийн Сахарын өмнөд бүс
- Мадагаскар арал
- Халуун орны уур амьсгалтай зарим бүс нутаг
Бусад дэглээс ялгаатай нь нэг газраа удаан зогсохоос илүүтэй гүехэн усаар идэвхтэй шилжин явж, хамгийн тохиромжтой ангийн байрлалыг сонгодог.
Хар өд нь зөвхөн өнгө төдий зүйл биш. Далавчаа дэлгэх үед өтгөн, бараан сүүдэр үүсгэж чаддаг нь ангийн амжилтын гол нууц юм. Цагаан дэглий ийм арга хэрэглэж чаддаггүй. Учир нь цайвар өд нь гэрлийг ойлгон сарниулдаг бол хар өд нарны гэрлийг хааж, илүү гүн сүүдэр бий болгодог. Мөн бараан өнгө нь ус, ургамлын дунд шувууг анзаарагдахгүй байхад тусалдаг.
Хар дэглий ихэвчлэн жижиг сүргээрээ амьдардаг. Үржлийн улиралд усны ойролцоох модонд үүрээ засаж, эмэгчин нь хэд хэдэн өндөг гаргана. Эцэг эх нь өндгөө ээлжлэн дарж, дэгдээхэйгээ хамтран өсгөдөг. Ангаахайнууд эхэндээ сохор, тусламжгүй төрдөг ч маш хурдан бойжиж, хэдхэн долоо хоногийн дараа анхны загасаа барихыг оролдож эхэлдэг. "Шүхэр" үүсгэн ан хийх төрөлхийн зөн совин нь бага наснаас нь ажиглагддаг.
Хар дэглий бол амьтад амьд үлдэхийн тулд байгаль ямар гайхалтай арга ухаан хөгжүүлдгийн тод жишээ юм. Далавчаараа шүхэр бүтээж, сүүдрээрээ загасыг урхидах энэ арга нь шинжлэх ухаанч талаасаа ч, гоо зүйн хувьд ч үнэхээр гайхамшигтай билээ.