Энэхүү M4 "Sherman" танк нь 1944 онд болсон Сайпаны тулалдааны үеэр АНУ-ын цэргүүдийн ашиглаж байсан байлдааны техникүүдийн нэг юм. Тулалдааны дараа танк эргийн ойролцоох гүехэн усанд үлдэж, өнөөдөр Номхон далайн фронтын хамгийн алдартай дайны дурсгалуудын нэг болсон байдаг. Олон арван жилийн турш далайн ус, давс, шүрэн хадны нөлөөгөөр танк зэвэрч элэгдсэн ч үндсэн хийц нь хадгалагдан үлджээ. Одоо энэ нь шумбагчид, түүх сонирхогчид, гэрэл зурагчдын очих дуртай газруудын нэг болсон байна.
Энэ бол Японы эзэн хааны тэнгисийн цэргийн хамгийн алдартай сөнөөгч онгоц болох Mitsubishi A6M "Zero"-гийн үлдэгдэл юм. 1942–1943 онд болсон Гуадалканалын ширүүн агаарын тулалдааны үеэр уг онгоц сүйрч, өтгөн ширэнгэн ойн дунд унажээ. Олон арван жилийн турш халуун орны уур амьсгал, өтгөн ургамал онгоцны их биеийг бараг бүхэлд нь бүрхсэн ч хөдөлгүүр, их бие болон далавчны зарим хэсэг өнөө хүртэл хадгалагдан үлдсэн байдаг. Өнөөдөр эдгээр сүйрсэн "Zero" онгоцнууд нь Гуадалканалын тулалдааны хамгийн үнэ цэнтэй түүхэн дурсгалуудын нэг бөгөөд байгаль, түүх хэрхэн нэгэн дор оршин байдгийн тод жишээ болдог.
"Kinugawa Maru" нь Дэлхийн II дайны үед Японы армийн цэрэг, зэвсэг, хангамж тээвэрлэдэг тээврийн хөлөг байжээ. 1942 оны сүүлээр Гуадалканалын тулалдааны үеэр холбоотны хүчний довтолгоонд өртөж, Тассафаронгагийн эрэгт сүйрсэн байна. Өнөөдөр түүний зэвэрсэн их бие далайн эргийн нэгэн хэсэг болж, нутгийн иргэдийн өдөр тутмын амьдралтай зэрэгцэн оршдог. Хүүхдүүд энд тоглож, жуулчид болон гэрэл зурагчид дайны энэхүү өвөрмөц дурсгалыг үзэхээр ирдэг.
Энэхүү 150 мм-ийн "Type 96" гаубиц нь Дэлхийн II дайны үед Японы эзэн хааны армийн ашиглаж байсан хүнд их бууны нэг юм. Гуадалканалын ширүүн тулалдааны үеэр энэ төрлийн гаубицуудыг холбоотны цэргүүдийн байрлал, цэргийн хүчийг алсын зайнаас буудахад ашиглаж байжээ. Дайн дууссаны дараа их бууг ойд нь орхисон бөгөөд халуун орны ширэнгэн ой аажмаар түүнийг бүрэн эзэмдсэн байна. Өнөөдөр их буу мод, мөлхөө ургамал, хөвдөөр бүрхэгдсэн ч үндсэн их бие нь бараг бүтнээрээ хадгалагдан үлдсэн байдаг.
"Kikuzuki" нь Японы эзэн хааны тэнгисийн цэргийн Mutsuki ангиллын устгагч хөлөг байсан бөгөөд Дэлхийн II дайны эхэн үед Номхон далайн олон ажиллагаанд оролцож байжээ. 1942 оны тавдугаар сард Тулаги болон Гавутугийн бүсэд болсон холбоотны агаарын довтолгооны үеэр хүнд гэмтэж, Нггела арлуудын эргийн ойролцоо татан гаргасан ч удалгүй живсэн байна. Дайнаас хойш 80 гаруй жилийн хугацаанд түүний төмөр их бие зэвэрч, зарим хэсгийг мангр мод, далайн ургамал бүрхэн авсан ч хөлгийн үндсэн хэлбэр өнөөг хүртэл тодорхой харагддаг.
Энэ нь Дэлхийн II дайны үед АНУ-ын тэнгисийн явган цэргийн өргөн ашиглаж байсан LVT (Landing Vehicle Tracked) буюу гинжит амфиби тээврийн машин юм. Уг техник нь цэргүүд, зэвсэг, хангамжийг десантын хөлгөөс эрэг рүү шууд тээвэрлэх зориулалттай бөгөөд ус болон хуурай газарт хоёуланд нь хөдөлгөөн хийх чадвартай байжээ. 1942–1943 онд болсон Гуадалканалын тулалдааны үеэр эдгээр амфиби машинууд десантын ажиллагаанд чухал үүрэг гүйцэтгэж байсан бөгөөд олон нь тулалдааны талбарт эвдэрч, орхигдсон байна.
"Kinugawa Maru" нь Дэлхийн II дайны үед Японы эзэн хааны армийн цэрэг, зэвсэг, хүнс болон бусад хангамжийг тээвэрлэх зориулалттай тээврийн хөлөг байв. 1942 оны сүүлээр Гуадалканалын тулалдааны үеэр холбоотны нисэх хүчний довтолгоонд өртөж, Тассафаронгагийн эрэг орчимд сүйрчээ. Өнөөдөр түүний зэвэрсэн их бие далайн эргийн элс, шүрэн хадтай нийлэн байгалийн нэг хэсэг болсон бөгөөд Гуадалканал дахь Дэлхийн II дайны хамгийн танигдсан түүхэн дурсгалуудын нэг юм.
Дэлхийн II дайны үеэр Японы эзэн хааны тэнгисийн цэрэг тагнуул, эргүүл, байлдааны ажиллагааг чиглүүлэх зорилгоор олон төрлийн тагнуулын нисэх онгоц ашиглаж байжээ. Эдгээр онгоцны зарим нь агаарын тулаан, бөмбөгдөлтийн үеэр сөнөж, далайн ёроолд үлдсэн юм. Олон арван жилийн турш далайн усанд байсан ч онгоцны хөдөлгүүр, их бие, далавчны зарим хэсэг харьцангуй сайн хадгалагдан үлдсэн байдаг. Шүрэн хад, далайн ургамал түүнийг бүрхэж, аажмаар далайн экосистемийн нэг хэсэг болгон хувиргажээ.
