Энгийн горхи шиг харагддаг ч...

Болтон Стрид нь Английн Йоркшир мужид, жуулчдын сонирхлыг татдаг эртний Болтон сүмийн туурийн ойролцоо оршдог. Зарим хэсэгтээ горхи маш нарийхан тул хүн чулуу дамжин алхаж, бүр харайгаад ч гарчих боломжтой мэт харагдана. Гэвч энэ бол хамгийн том хуурмаг. Болтон Стрид нь үнэндээ Уорф голын нэг хэсэг бөгөөд голын өргөн, харьцангуй тайван урсгал нэг цэгт ирээд гэнэт нарийхан, чулуурхаг хавцал руу шахагдан ордог. Ус асар их хүчээр нарийн сувгаар урсах бөгөөд газрын доорхи нүх, агуйн систем рүү усны хэсэг нь хүчтэй сорогддог байна.

Голын ус хаашаа алга болдог вэ?

Болтон Стридийн хамгийн аймшигтай онцлог нь газрын гадарга дээр харагдаж буй хэсэг нь жинхэнэ аюулынхаа өчүүхэн хэсгийг л харуулдагт оршино. Усны доор гүн хонгил, ан цав, усанд автсан агуйнууд байдаг гэж үздэг. Зарим судалгаагаар эдгээр хөндийн гүн 60 гаруй метр хүрч болзошгүй байна. Тиймээс дээрээс харахад хэдхэн метрийн өргөнтэй, гүехэн мэт санагдах ус үнэндээ хүнийг хормын дотор доош нь сорох хүчтэй урсгалтай. Чулуу дамжин гарах гэж оролдсон хүн халтирч унахад аврагчид хүрч очих боломж тун бага. Хүчтэй урсгалд өртсөн хүнийг усны доорх хонгил руу татан оруулж болзошгүй бөгөөд энэ нь аврах ажиллагааг бараг боломжгүй болгодог.

“Хэдхэн алхам” гэж бодсон нь амь насанд хүрч байжээ

Горхи дагуу аюулын тухай анхааруулах тэмдэг байрлуулсан байдаг. Зарим хэсгийн усны гүн 9 метр хүртэл хүрч болзошгүй гэж тэмдэглэсэн байдаг ч газрын доорх тогтоц нь бүрэн судлагдаагүй тул бодит гүнийг нарийн тогтооход хүндрэлтэй. Энэ газарт тохиолдсон ослуудын нэг хэсэг нь хүмүүс усны жинхэнэ аюулыг гадна төрхөөр нь дүгнэснээс үүдэлтэй.

1154 он: анхны эмгэнэлт явдал

Болтон Стридтэй холбоотой хамгийн эртний тэмдэглэгдсэн түүхүүдийн нэг нь 1154 онтой холбогддог. Орон нутгийн язгууртан эмэгтэй Элис де Ромиллигийн хүү Уильям горхины эрэг дээр тоглож байгаад чулуу дамжин ус гатлахыг оролдсон гэдэг. Гэвч тэр гэнэт хальтирч, хүчтэй урсгалд унажээ. Хүүгийн үхэл эхийнх нь хувьд асар том гарз болсон байна. Хожим Элис де Ромилли энэ орчмын газрыг хүүдээ зориулан сүм хийд байгуулахад зориулсан гэх домог байдаг. Ийнхүү Болтон Стридийн түүх Болтон сүмийн түүхтэй ч холбогддог.

Хэчнээн хүн амиа алдсан бэ?

Орон нутгийн хүмүүсийн яриагаар Болтон Стридэд 100 орчим хүн амиа алдсан байж болзошгүй гэдэг. Гэхдээ яг хэдэн хүн энд нас барсныг тогтоох боломжгүй. Учир нь зарим цогцосыг усны урсгал гарган авчирдаг бол зарим нь газрын доорх хонгил, агуйн системд орж алга болдог гэж үздэг. Тиймээс энэ горхитой холбоотой олон “алга болсон хүн”-ий түүх өнөөдрийг хүртэл тодорхой тайлбаргүй үлджээ.

1998 оны эмгэнэлт явдал

Болтон Стридийн түүхэн дэх хамгийн олны анхаарлыг татсан ослуудын нэг 1998 онд болжээ. Бал сарын аяллаар Йоркширт ирсэн Барри, Линн хэмээх хос горхины ойролцоогоор зугаалж байхдаа усанд орсон байна. Тэд хэрхэн усанд унасныг тодорхой тогтоож чадаагүй бөгөөд цогцсууд нь сарын дараа горхины өөр өөр хэсгээс олджээ. Энэ хэрэг Болтон Стридийн аюулын талаар дахин хүчтэй анхаарал хандуулахад хүргэсэн.

Найман настай хүүгийн эмгэнэлт явдал

2000-аад оны эхээр найман настай Аарон Пейж горхины эрэг дээр тоглож байгаад усанд унасан байна. Харамсалтай нь түүний цогцсыг олж чадаагүй бөгөөд энэ явдал Болтон Стридийн аюулыг дахин сануулсан эмгэнэлт хэрэг болсон юм.

Гүнийг нь үнэхээр хэмжиж чадсан уу?

Болтон Стридийн газрын доорх хэсгийг судлах оролдлогууд хэд хэдэн удаа хийгдэж байжээ. 2021 онд спелеологич Жек Снек тусгай төхөөрөмж ашиглан усан доорх хөндийг судлахыг оролдсон байна. Төхөөрөмжийн гидролокаторын мэдээллээр зарим хэсэгт 65 метр орчим гүн хүрсэн байж болзошгүй дүр зураг илэрчээ. Гэхдээ бүхэл бүтэн агуйн системийг судлах техникийн боломж байгаагүй тул энэ нь хамгийн их гүн гэсэн үг биш юм.

Яагаад хүмүүс одоо ч очсоор байна вэ?

Болтон Стридийг аюултай гэдгийг хүмүүс мэддэг ч жил бүр олон мянган жуулчин энд ирдэг. Тэднийг үзэсгэлэнт Йоркширийн байгаль, эртний Болтон сүмийн туурь, түүхэн гүүр болон нууцлаг горхи өөрөө татдаг. Харин сүүлийн жилүүдэд сошиал сүлжээний блогчид, адал явдал сонирхогчид энэ газрыг улам алдартай болгожээ. Зарим нь горхины хүчийг шалгахын тулд төрөл бүрийн эд зүйл ус руу хаяж, хаашаа урсаж байгааг нь бичлэг болгон нийтэлдэг. Гэвч энэ нь аюулгүй туршилт биш. Усны доорх урсгалын хүч, гүн, хонгилын бүтэц тодорхойгүй хэвээр байна.

Гоо үзэсгэлэнгийн цаадах бодит аюул

Болтон Стридийн хамгийн аймшигтай зүйл нь түүний төрх юм. Энд аварга хүрхрээ, ширүүн далай, өндөр хадан цохио байхгүй. Харин хэдхэн алхмаар гаталчихмаар жижигхэн горхи л харагдана. Гэвч усны доор юу байгааг нүдээр харах боломжгүй. Болтон Стрид бидэнд байгальд хамгийн аюултай зүйл үргэлж аймшигтай харагддаггүйг сануулдаг. Тиймээс энэ газарт очсон хэн боловч ус руу орох, чулуу дамжин гатлах, эрэгт хэт ойртох зэргээр эрсдэл гаргахгүй байх нь хамгийн зөв сонголт юм.